अमेरिका/पढ्न लाग्ने समय : १ मिनेट

हामी बसिरहेको पृथ्वी बाहिरबाट शान्त र स्थिर देखिए पनि यसको भित्री भाग भने अत्यन्तै तातो, गतिशील र रहस्यमय छ। यही भित्री गतिविधिका कारण विश्वभरि ज्वालामुखी विस्फोट, भूकम्प र भू–परिवर्तन भइरहेका छन्। वैज्ञानिकहरूका अनुसार पृथ्वी मुख्यतया तीन तहमा विभाजित छ । Crust (भूपर्पटी): बाहिरी सतह, जहाँ हामी बस्छौं, Mantle (म्यान्टल): अत्यन्त तातो र बग्ने ढुंगाको तह,Core (कोर): भित्रको सबैभन्दा तातो भाग, जहाँ तापक्रम 5000°C भन्दा बढी हुन सक्छ। यही भित्री ताप र दबाबले पृथ्वीलाई “जीवित ग्रह” बनाएको छ।

१ : ज्वालामुखी किन विस्फोट हुन्छ ?

ज्वालामुखी तब विस्फोट हुन्छ जब म्यान्टल भित्रको म्याग्मा (तातो पग्लिएको पदार्थ) माथि उठ्छ,दबाब अत्यधिक बढ्छ,अन्ततः पृथ्वीको सतह फुटेर लावा, ग्यास र खरानी बाहिर निस्कन्छ । यसले कहिलेकाहीँ ठूलो विनाश पनि निम्त्याउँछ।

२: कति खतरनाक हुन्छ ज्वालामुखी ?
ज्वालामुखी विस्फोटका प्रभावहरू: मानव बस्तीमा ठूलो क्षति, हवाई यातायात अवरुद्ध (खरानीका कारण),जलवायुमा अस्थायी परिवर्तन इतिहासमा धेरै ठूला विस्फोटहरूले हजारौं मानिसको ज्यान लिएको छ।

३ : सुपर ज्वालामुखी—अझ ठूलो खतरा?

सामान्य ज्वालामुखीभन्दा धेरै शक्तिशाली “Supervolcano” पनि हुन्छन्। जस्तै: Yellowstone ,यदि यो विस्फोट भयो भने पुरै महादेशमा असर पर्न सक्छ,विश्वव्यापी जलवायु परिवर्तन हुन सक्छ,यद्यपि वैज्ञानिकहरू निरन्तर यसको निगरानी गरिरहेका छन्।

४:भविष्य र सावधानी
आजका आधुनिक प्रविधिहरूले ज्वालामुखी गतिविधि पहिल्यै पहिचान गर्न,जोखिम कम गर्नमद्दत गरिरहेका छन्। तर पनि, पृथ्वीको भित्री शक्ति पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिँदैन।पृथ्वी बाहिरबाट शान्त देखिए पनि यसको भित्र निरन्तर उथलपुथल भइरहेको छ। ज्वालामुखी र भित्री संरचनाको अध्ययनले हामीलाई प्रकृतिको शक्ति बुझ्न र भविष्यका जोखिमबाट जोगिन मद्दत गर्छ।