पढ्न लाग्ने समय : २ मिनेट,

के पृथ्वी फुट्दै छ? अहिले मानिसमा यस्तै प्रस्नहरु आउन थालेका छन् । हो अफ्रिकामा पृथ्वी  आफैं विस्तारै चिरिँदैछ। केन्या र इथियोपियाको सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेको Turkana Rift वैज्ञानिकहरूको ध्यानको केन्द्र बनेको छ। जहाँ महादेश टुक्रिने प्रक्रिया स्पष्ट रूपमा देखिन थालेको छ। यो क्षेत्र विशाल East African Rift System को भाग हो। जुन करिब ६,४०० किलोमिटर लामो र पृथ्वीको सबैभन्दा सक्रिय रिफ्ट प्रणालीमध्ये एक हो  । यहाँ पृथ्वीको सतह मुनि रहेका दुई ठूला टेक्टोनिक प्लेट,Nubian Plate र Somali Plate,एकअर्काबाट टाढा सर्दैछन्। जसले जमिनमा चिरा, भासिने भू-भाग र ज्वालामुखी गतिविधि निम्त्याइरहेको छ  । हालैका अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि टर्काना क्षेत्रमा पृथ्वीको क्रस्ट निकै पातलो हुँदै “क्रिटिकल स्टेज” मा पुगेको छ, जसलाई Continental rifting को “necking phase” भनिन्छ। यस अवस्थामा क्रस्ट कमजोर हुँदै जान्छ र अन्ततः छुट्टिने सम्भावना बढ्छ  । वैज्ञानिकहरूका अनुसार, यदि यो प्रक्रिया निरन्तर चलिरह्यो भने आगामी लाखौँदेखि करोडौँ वर्षमा अफ्रिकाको पूर्वी भाग अलग भएर नयाँ समुद्र बन्न सक्छ। यो प्रक्रिया पहिले पनि भइसकेको छ।आजको Atlantic Ocean त्यस्तै प्रकारले बनेको थियो। यो क्षेत्र केवल भूगोलको दृष्टिले मात्र होइन, मानव इतिहासका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ। यही क्षेत्रमा “क्रेडल अफ ह्युम्यानिटी” भनेर चिनिने धेरै प्राचीन मानव अवशेषहरू फेला परेका छन्  । अहिले त्यही भूमि फेरि पृथ्वीको भविष्य निर्माण गर्ने प्रक्रियामा सक्रिय छ। अझ रोचक कुरा के छ भने, मौसम परिवर्तनले पनि यस प्रक्रियालाई प्रभाव पार्न सक्छ। तालहरूको पानी घट्दा भू-चाप कम भएर दरारहरू अझ सक्रिय हुने अनुसन्धानहरूले देखाएका छन्  । टर्काना रिफ्ट केवल एउटा भूगर्भीय दरार होइन,यो पृथ्वीको भविष्यको नक्सा हो। यहाँ भइरहेको परिवर्तनले देखाउँछ कि हाम्रो ग्रह स्थिर छैन, बरु निरन्तर रूपान्तरण भइरहेको छ। केन्याको टर्काना क्षेत्रमा पर्ने Turkana Rift अहिले वैज्ञानिकहरूका लागि “जीवित प्रयोगशाला” बनेको छ।   वैज्ञानिकहरूका अनुसार यहाँ Continental rifting तीव्र रूपमा भइरहेको छ। पृथ्वीको सतह मुनि रहेका दुई ठूला टेक्टोनिक प्लेट Nubian Plate र Somali Plateबिस्तारै एक-अर्काबाट टाढा सर्दैछन्। यस प्रक्रियाले बीचको भू-भाग तानिन्छ, पातलो हुन्छ र अन्ततः चिरा पर्ने अवस्था आउँछ। टर्काना क्षेत्रमा जमिनमा ठूला दरारहरू, जमिन तल झर्ने घटनाहरू, र सक्रिय ज्वालामुखी गतिविधि देखिन थालेका छन्।  यदि यही प्रक्रिया लाखौँदेखि करोडौँ वर्षसम्म जारी रह्यो भने, अफ्रिकाको पूर्वी भाग,विशेषगरी केन्या, इथियोपिया र सोमालिया,मुख्य महादेशबाट अलग हुन सक्छ। टर्काना रिफ्ट अहिलेका लागि केवल वैज्ञानिक जिज्ञासाको विषय मात्र होइन। भविष्यको पृथ्वी कस्तो हुनेछ भन्ने झल्को पनि हो।